We zien het allemaal wel eens gebeuren (op de werkvloer): mensen die kort reageren, sneller geïrriteerd zijn of zich juist wat terugtrekken. Gedrag dat op het eerste gezicht misschien klein lijkt, maar zelden echt gaat over dat moment zelf.
Daaronder zit vaak iets anders. Opgestapelde stress, frustratie die geen uitweg vindt, het gevoel dat je er alleen voor staat, of dat je simpelweg te lang doorgaat zonder uit te spreken wat jij nodig hebt of wat je dwars zit. En we zijn ons vaak maar beperkt bewust van het effect van ons gedrag op anderen.
In teams zie ik dit regelmatig terug. Er wordt te weinig gedeeld, uitgesproken en dat alles verdwijnt dan onder het vloerkleed. De ondergrond wordt dan hobbelig en minder gemakkelijk begaanbaar.
Als je je binnen een team niet uitspreekt waar je tegenaan loopt, wat je nodig hebt, dan ontstaat er langzaam iets dat lastig te ‘grijpen’ is, maar wel degelijk voelbaar. Een vorm van onmacht, die zich kan opstapelen tot frustratie en uiteindelijk zelfs tot het gevoel dat je niet gezien wordt en er alleen voor staat.
Wat er gebeurt als je je wel uitspreekt?
Onlangs werkte ik met een team waarin veel speelde, maar weinig werd uitgesproken. Het zat er wel, onder de oppervlakte, en iedereen leek het aan te voelen, maar het bleef impliciet.
Tijdens een tweedaagse hebben we daar bewust ruimte voor gemaakt. Niet door het meteen groot of zwaar te maken, maar juist door te vertragen en te onderzoeken wat er eigenlijk speelde. Dat ging niet zonder spanning. Het schuurde soms, er vielen stiltes en sommige gesprekken waren ongemakkelijk. Tegelijkertijd gebeurde er iets belangrijks: mensen bleven aanwezig en er werd geluisterd, ook toen het lastig werd.
Gaandeweg ontstond er meer openheid. Wat eerder onuitgesproken bleef, kreeg woorden. En daarmee kwam er ook iets anders op gang: opluchting, en een vorm van verbinding die je niet kunt afdwingen. Niet groots of spectaculair, maar wel merkbaar in hoe mensen daarna met elkaar samenwerkten; lichter, directer en met meer begrip voor elkaar. Meer in verbinding.
Waarom dit ertoe doet
Zolang emoties en onderliggende spanningen geen plek krijgen, blijven ze op de achtergrond doorwerken. Dat zie je vaak terug in dit soort patronen:
- gesprekken gaan langs elkaar heen
- irritaties stapelen zich op
- mensen trekken zich (een beetje) terug op hun eigen eilandje.
Maar op het moment dat er wél ruimte ontstaat om uit te spreken wat er speelt, verandert er ook iets in de dynamiek:
- er komt meer helderheid
- onderling begrip groeit
- vertrouwen krijgt de kans om zich te ontwikkelen.
Waar je vandaag al mee kunt beginnen
Je hoeft het niet meteen groot aan te pakken. Het zit vaak juist in kleine momenten:
- even checken bij jezelf: waar reageer ik nu eigenlijk op?
- eerder uitspreken wat je nodig hebt
- toegeven dat je iets lastig vindt (zonder het meteen op te lossen)
- nieuwsgierig blijven naar de ander, juist als het schuurt.
En misschien zit de belangrijkste stap wel in de bereidheid om jezelf iets meer te laten zien dan je gewend bent. Niet omdat het moet, maar omdat daar vaak precies de opening ontstaat voor een echt gesprek en daarmee voor samenwerking die niet alleen efficiënter is, maar ook een stuk menselijker voelt.
Ben je benieuwd?
Dit soort gesprekken ontstaat zelden vanzelf. Ze vragen aandacht en soms ook begeleiding om ze op een veilige manier te kunnen voeren. Als je benieuwd bent wat dat voor jouw team kan betekenen, dan denk ik graag met je mee.
