In april van dit jaar trof mij het volgende verhaal. Twee meisjes van nog geen twintig jaar werden na een avond uitgaan in Gorinchem door zinloos geweld uit het leven gerukt. Wat volgde was een stille tocht waar ruim 20.000 mensen aan deelnamen. Diezelfde saamhorigheid zien we bij natuurrampen of bijvoorbeeld bij een vliegtuig dat naar beneden stort.
Kennelijk schuilt er in ons allemaal een diep verlangen om er dan voor elkaar te zijn. Op het moment dat verdriet ons raakt, verdwijnen verschillen naar de achtergrond. Leeftijd, afkomst, overtuiging of maatschappelijke positie doen er ineens veel minder toe.
Maar verbondenheid ontstaat niet alleen door verdriet. Het afgelopen WK-herenvoetbal liet zien dat we ons ook kunnen verenigen in vreugde. We leefden massaal mee, juichten samen, deelden teleurstellingen en vierden overwinningen. Straten kleurden oranje en onbekenden raakten met elkaar in gesprek alsof ze elkaar al jaren kenden. Ook dan verdwijnen verschillen even naar de achtergrond.
Misschien is dat wel de grootste les van zulke momenten: dat verbondenheid altijd binnen handbereik ligt. Maar als de noodzaak ontbreekt, hoeven we er blijkbaar niet naar te grijpen. In de hectiek van alledag richten we ons op onze eigen agenda, onze eigen mening en onze eigen wereld. Ondertussen vergeten we hoeveel we met elkaar gemeen hebben.
Sociale media en het publieke debat lijken ons vooral uit te nodigen om standpunten tegenover elkaar te zetten. Verschillen worden uitvergroot, terwijl overeenkomsten minder zichtbaar zijn. Maar als we iets leren van momenten waarop verdriet én vreugde een gemeenschap samenbrengen, dan is het dat we veel meer delen dan ons soms wordt voorgehouden.
Hoe zouden we het voor elkaar kunnen krijgen om elkaar ook vast te houden in het alledaagse? Hoe komt het toch dat wij mensen daar zoveel minder goed in zijn als er geen drama is? Komt dat omdat we alles wat goed gaat voor lief nemen?
Een zoektocht naar het gemeenschappelijke. Er zijn mooie, minder mooie en verschrikkelijke dingen die ons verbinden. Waarom niet vaker op zoek gaan naar dat wat ons samenbrengt, in plaats van naar wat ons verdeelt? Behoeftes die we allemaal herkennen, zoals gezien worden, ergens bij horen, verbonden zijn, behoefte aan respect en waardering. Misschien is dat wel de eerste stap naar een samenleving waarin verbondenheid geen uitzondering is, maar de vanzelfsprekendheid.
